Guy Fawkes-dag

Op 5 november wordt in Engeland Guy Fawkes-dag gevierd. Dit is de herdenking van het Buskruit-complot op 5 november 1605. Een groep rooms-Katholieken probeerde onder leiding van Guy Fawkes in één klap de protestantse Engelse koning James I, zijn familie en een groot deel van de aristocratie te doden. Ze plaatsen in een bom in het paleis van Westminster. Deze viering staat bekend als Guy Fawkes-dag of -nacht, Plot Night en Bonfire Night. Kinderen verbranden op deze dag een pop van stro, die Fawkes moet voorstellen. Ook is het een traditie dat het Britse parlement de kelders onder het Hogerhuis inspecteert.

Wie was Guy Fawkes?

Guy Fawkes werd geboren in 1570 in Stonegate, York als zoon van Edward Fawkes en zijn vrouw Edith. Zijn ouders maakten deel uit van de protestantse ‘Church of England’, maar zijn moeder kwam uit een van oorsprong katholieke familie. Toen zijn vader in 1579 overleed, hertrouwde zijn moeder met de katholieke Denis Bainbridge. Vanaf dat moment werd de jonge Guy dus katholiek opgevoed en kreeg een goede opleiding.

Spaanse leger

In 1591 besloot hij om als soldaat op het continent te gaan vechten in dienst van de katholieke Spanjaarden en raakte zo betrokken bij de strijd die wij kennen als de Tachtigjarige Oorlog. De katholieke Fawkes vocht tijdens deze oorlog aan de zijde van de Spanjaarden tegen de Nederlandse protestantse hervormers. Zijn militaire ervaring maakte dat Fawkes bedreven raakte in het gebruik van explosieven. Hij verkreeg zelfs een officiersrang. In 1596 probeerde hij zonder succes in Spanje medestanders te vinden voor een katholieke opstand in Engeland.

Samenzwering Guy Fawkes-dag

In 1604 raakte Guy Fawkes betrokken bij een kleine groep (13 man) Engelse katholieke samenzweerders onder leiding van Robert Catesby. Zij waren van plan om de protestantse koning James te vermoorden. De paus had de Engelse koning immers geëxcommuniceerd en daarmee was Jacobus voor de katholieken een vogelvrije geworden.

Op 20 mei 1604 kwamen vijf samenzweerders voor het eerst bijeen en het duurde meer dan een jaar om de aanslag voor te bereiden. Het plan was om het Hogerhuis (House of Lords) op te blazen. In december wisten ze een kelder onder het Hogerhuis te huren. Zij vulden de kelder onder het parlement met 36 vaten buskruit die zij aan het oog onttrokken door er bergen hout en kolen op te gooien. Op openingsdag van het nieuwe parlement zou Fawkes het lont aansteken. Hij zou daarna via de rivier Thames vluchten naar Europa om daar de katholieke machten uitleg te verschaffen over de gebeurtenissen in Engeland. Tegelijkertijd zouden katholieken in de Midlands proberen de katholieke prinses Elisabeth te ontvoeren, om haar als troonopvolger naar voren te schuiven. Men beweerde dat de Spaanse troon en de jezuïeten bij het complot betrokken waren.

Ontdekking

Het complot werd ontdekt door een katholieke Lord en tevens vriend van Fawkes. Fawkes had hem namelijk een brief gestuurd om die dag niet naar het parlement te komen. De kelders werden onderzocht en men vond er het buskruit dat bestemd was voor de aanslag. In de vroege ochtend van 5 november werd Fawkes, met zijn lonten en vuur betrapt in de kelder en gevangengenomen. In januari 1606 werden de samenzweerders en hun leider berecht. Zij ondergingen de traditionele straf voor hoogverraad en werden opgehangen, verdronken en vervolgens gevierendeeld.

Guy Fawkes-dag

Guy vroeg om vergiffenis aan koning en staat, wat hij niet kreeg. Toen hij, verzwakt door de martelingen die hij had ondergaan, met hulp van de beul de ladder op weg naar de strop beklom, viel of sprong hij van de ladder af en brak zijn nek. Zo bleef hem een deel van zijn straf bespaard, al werden ook zijn lichaamsdelen naar alle windstreken gezonden. De verijdeling van het buskruitverraad wordt in Engeland nog altijd op 5 november (Guy Fawkes-dag) gevierd.

Masker Guy Fawkes-dag

De figuur van Guy Fawkes spreekt zo tot de verbeelding dat hij als fictief karakter in romans, strips en zelfs in films als een held die tegen onrecht strijdt is neergezet. Een goed voorbeeld daarvan is de stripreeks V for Vendetta (1982) waarin hij vecht tegen een fictieve fascistische Engelse staat. Het Guy Fawkes-masker van de hoofdrolspeler ‘V’ werd al snel geadopteerd door activisten in de hele wereld. Het werd het beeldmerk van de demonstrant: Occupy, de activistische hackers van Anonymous; ze gebruiken beiden het masker van Guy Fawkes als symbool voor hun verzet.

Leave a Reply